فهرست مقاله
اگر تازه وارد دنیای تعمیرات نرم‌افزاری موبایل شده‌اید، اولین چالش شما اصطلاحات است. در آموزش‌ها مدام کلماتی مثل رام، فریم‌ور، بوت‌لودر و پارتیشن تکرار می‌شوند. در این مقاله این مفاهیم را ساده و کاربردی مرور می‌کنیم تا آموزش‌های بعدی را راحت‌تر دنبال کنید.
رام (ROM)
در زبان تعمیرکاران، رام یعنی بسته کامل سیستم‌عامل گوشی. وقتی می‌گوییم «رام گوشی را عوض کردیم»، یعنی اندروید و برنامه‌های سیستمی دوباره نصب شده‌اند. رام‌ها دو دسته کلی دارند:
- رام رسمی (Stock): ساخت خود سازنده، پایدار و امن
- رام کاستوم (Custom): ساخت توسعه‌دهندگان مستقل، با امکانات بیشتر و ریسک بیشتر
فریم‌ور (Firmware)
فریم‌ور معمولاً به بسته رسمی نرم‌افزار سازنده گفته می‌شود. این بسته علاوه بر سیستم‌عامل، بخش‌هایی مثل مودم، بوت‌لودر و درایورهای سخت‌افزار را هم دارد. در عمل بسیاری از تعمیرکاران «رام رسمی» و «فریم‌ور» را به یک معنی به کار می‌برند.
فلش (Flash)
فلش یعنی نوشتن فایل‌های رام یا فریم‌ور روی حافظه گوشی با کمک کامپیوتر و یک نرم‌افزار مخصوص. هر برند ابزار خودش را دارد. برای مثال، سامسونگ با Odin، شیائومی با Mi Flash و مدیاتک با SP Flash Tool فلش می‌شوند.
بوت‌لودر (Bootloader)
بوت‌لودر اولین برنامه‌ای است که با روشن شدن گوشی اجرا می‌شود و تصمیم می‌گیرد چه چیزی بالا بیاید: سیستم، ریکاوری یا حالت دانلود. بوت‌لودر قفل فقط نرم‌افزار امضاشده سازنده را می‌پذیرد. باز کردن آن، که به آن Unlock می‌گویند، امکان نصب رام کاستوم را می‌دهد، ولی امنیت گوشی را کم می‌کند.
پارتیشن (Partition)
حافظه داخلی گوشی به بخش‌های جداگانه‌ای به نام پارتیشن تقسیم شده است. مهم‌ترین آن‌ها این‌ها هستند:
| پارتیشن | کاربرد |
|---|---|
| boot | هسته سیستم (کرنل) |
| system | فایل‌های اندروید |
| vendor | درایورهای سازنده |
| userdata | اطلاعات و برنامه‌های کاربر |
| recovery | محیط ریکاوری |
| modem / EFS | اطلاعات شبکه |
شناختن پارتیشن‌ها کمک می‌کند بفهمید هر فایل فلش کجا نوشته می‌شود و پاک شدن کدام بخش، اطلاعات کاربر را از بین می‌برد.
ریکاوری (Recovery)
ریکاوری یک محیط کوچک و جدا از سیستم اصلی است که برای ریست، نصب آپدیت و پاک کردن کش استفاده می‌شود. ریکاوری هم دو نوع رسمی و کاستوم دارد.
حالت‌های بوت
هر گوشی چند حالت ورود دارد که در تعمیرات کاربرد دارند:
- Fastboot: برای فلش پارتیشن‌ها با دستور
- Download Mode: مخصوص سامسونگ برای کار با Odin
- EDL / 9008: حالت اضطراری کوالکام
- BROM / Preloader: حالت‌های پایه مدیاتک
درایور
درایور واسطه بین ویندوز و گوشی است. بدون درایور درست، نرم‌افزار فلش اصلاً گوشی را نمی‌بیند. بیشتر مشکلات «شناخته نشدن گوشی» از همین‌جا شروع می‌شود.
بریک (Brick)
بریک یعنی گوشی بعد از خطای نرم‌افزاری دیگر درست بالا نمی‌آید. بریک نرم، یا Soft Brick، معمولاً با فلش دوباره درست می‌شود. بریک سخت، یا Hard Brick، کار تخصصی‌تری لازم دارد.
جمع‌بندی
این مفاهیم الفبای تعمیرات نرم‌افزاری هستند. پیشنهاد می‌کنیم قبل از اولین فلش، این صفحه را ذخیره کنید و هر وقت در آموزشی به اصطلاح ناآشنایی برخوردید، به آن برگردید.