فهرست مقاله
صدای زنگ و موزیک گوشی کاملاً قطع شده؟ صدا فقط در تماس نمی‌آید؟ طرف مقابل صدایتان را نمی‌شنود؟ یا اسپیکر خش‌خش می‌کند؟ این‌ها رایج‌ترین مشکلات صدای گوشی هستند و خبر خوب این است که بخش قابل‌توجهی از آن‌ها به تنظیمات یا نرم‌افزار برمی‌گردد، نه خرابی قطعه. به همین دلیل این راهنما دو بخش جدا دارد: اول تست‌های نرم‌افزاری که هر صاحب گوشی بدون باز کردن دستگاه انجام می‌دهد، و بعد عیب‌یابی سخت‌افزاری که مخصوص تعمیرکار است و ترتیب درست بررسی اسپیکر، میکروفون، فلت و آی‌سی صدا را توضیح می‌دهد. قبل از پرداخت هزینه تعمیر، بخش اول را کامل انجام دهید.
اول بفهمید کدام بخش خراب است
قبل از هر کاری، علامت مشکل را با جدول زیر تطبیق دهید تا بدانید به کدام قطعه مشکوک باشید و کدام بخش این مقاله را بخوانید:
| علامت | قطعه یا علت محتمل | کدام بخش را بخوانید |
|---|---|---|
| زنگ، موزیک و ویدیو صدا ندارند | تنظیمات صدا، حالت بی‌صدا، اسپیکر اصلی (بلندگو) | تنظیمات صدا؛ بعد تست اسپیکر |
| صدا فقط از هدفون می‌آید یا گوشی خیال می‌کند هدفون وصل است | گیر کردن در حالت هدفون، بلوتوث، سوکت هدفون یا پورت | بلوتوث و هدفون |
| طرف مقابل صدای شما را نمی‌شنود | دسترسی میکروفون، میکروفون اصلی، فلت شارژ | دسترسی میکروفون؛ بعد تست میکروفون |
| صدای مکالمه (گوشی کنار گوش) کم یا قطع است | گرد و خاک روی توری، بلندگوی مکالمه (Earpiece) | تمیزکاری؛ تست بلندگوی مکالمه |
| اسپیکر خش‌خش می‌کند یا صدا دورگه است | آب‌خوردگی، اسپیکر آسیب‌دیده، اتصال ضعیف | تمیزکاری و آب‌خوردگی؛ تست اسپیکر |
| صدا قطع و وصل می‌شود | نرم‌افزار، فلت و کانکتور، اتصال ضعیف | Safe Mode؛ فلت و کانکتور |
| بعد از آب‌خوردگی هیچ صدایی کار نمی‌کند | خوردگی روی برد، اسپیکر، میکروفون یا مسیر صدا | تمیزکاری و آب‌خوردگی؛ آی‌سی صدا |
برای آشنایی با اسم و جای قطعات صوتی (بلندگوی مکالمه، اسپیکر اصلی و بازر) بخش «اسپیکر، گوشی و بازر» در مقاله ساختار نمایشگر گوشی: LCD، OLED و تاچ را ببینید.
بخش اول: تست‌های نرم‌افزاری (بدون باز کردن گوشی)
تنظیمات صدا، حالت بی‌صدا و Do Not Disturb
ساده‌ترین علت‌ها را اول کنار بگذارید:
-
دکمه‌های صدا را بزنید و مطمئن شوید صدای «رسانه» (Media)، «زنگ» و «تماس» هر کدام جداگانه بالا هستند. در بیشتر گوشی‌ها این‌ها سه نوار جدا دارند.
-
حالت بی‌صدا (Silent) یا لرزش را خاموش کنید. در آیفون، کلید یا دکمه بی‌صدای کناره گوشی را هم بررسی کنید.
-
حالت «مزاحم نشوید» (Do Not Disturb) یا حالت‌های تمرکز را خاموش کنید؛ این حالت‌ها می‌توانند زنگ و اعلان را بی‌صدا کنند.
-
اگر فقط یک برنامه صدا ندارد، صدای داخل خود آن برنامه را بررسی کنید.
بلوتوث و هدفون
گاهی صدا قطع نشده، بلکه به جای دیگری فرستاده می‌شود. بلوتوث را خاموش کنید تا مطمئن شوید صدا به یک هندزفری یا اسپیکر بلوتوثی که فراموش کرده‌اید نمی‌رود. اگر در نوار وضعیت علامت هدفون می‌بینید در حالی که چیزی وصل نیست، گوشی در «حالت هدفون» گیر کرده است. یک بار هدفون را وصل و جدا کنید، گوشی را ریستارت کنید و سوکت هدفون یا پورت USB-C را با دقت از نظر گرد و خاک یا رطوبت بررسی کنید (با چوب‌کبریت یا خلال چوبی خشک، نه سوزن فلزی).
دسترسی میکروفون برنامه‌ها
اگر در تماس معمولی صدایتان شنیده می‌شود اما در واتساپ، تلگرام یا یک برنامه دیگر نه، احتمالاً مشکل از دسترسی (Permission) است، نه سخت‌افزار. در تنظیمات گوشی معمولاً بخشی به نام «حریم خصوصی» یا «مدیریت مجوزها» هست که در آن می‌توانید ببینید کدام برنامه‌ها اجازه استفاده از میکروفون دارند. اسم دقیق منوها در برندهای مختلف فرق می‌کند. یک تست ساده: با برنامه ضبط صدای خود گوشی صدایتان را ضبط کنید. اگر ضبط سالم است، میکروفون سالم است و مشکل از برنامه یا تنظیمات آن است.
تست با منوی تست سازنده
بسیاری از برندها یک منوی تست مخفی دارند که با وارد کردن کد در صفحه شماره‌گیر باز می‌شود و تست جداگانه اسپیکر، بلندگوی مکالمه و میکروفون را ممکن می‌کند. این تست‌ها از تنظیمات و برنامه‌ها مستقل‌اند و به همین دلیل خیلی گویا هستند. کدها برای هر برند فرق می‌کند و ممکن است با آپدیت عوض شوند؛ فهرست آن‌ها را در مقاله کدهای مخفی آیفون و برندهای اندرویدی ببینید.
Safe Mode و ریستارت
یک ریستارت ساده گاهی مشکل گیر کردن سرویس صدا را حل می‌کند. اگر حل نشد، گوشی را در حالت امن (Safe Mode) روشن کنید. در این حالت برنامه‌های نصبی شما غیرفعال می‌شوند. اگر در Safe Mode صدا درست کار کرد، یکی از برنامه‌هایی که اخیراً نصب کرده‌اید (مثلاً برنامه‌های تقویت صدا، اکولایزر یا ضبط تماس) مقصر است. آن‌ها را یکی‌یکی حذف کنید.
بعد از آپدیت یا فلش
اگر مشکل دقیقاً بعد از آپدیت، نصب رام یا فلش شروع شده، احتمال مشکل نرم‌افزاری بالاست. قبل از اینکه برای تعمیر سخت‌افزاری هزینه کنید، نصب تمیز نرم‌افزار رسمی گزینه ارزان‌تری است. فایل رسمی مدل خود را از بخش فایل‌های Sir GSM پیدا کنید یا فلش را به خدمات فلش Sir GSM بسپارید. قبل از فلش از اطلاعات شخصی‌تان بک‌آپ بگیرید.
جمع‌بندی بخش نرم‌افزاری
اگر تنظیمات درست است، Safe Mode کمکی نکرده و منوی تست سازنده هم صدایی پخش نمی‌کند، صدای خش‌دار می‌دهد یا میکروفون را ضبط نمی‌کند، به احتمال زیاد مشکل سخت‌افزاری است. در این صورت بخش دوم را به تعمیرکار بسپارید.
بخش دوم: عیب‌یابی سخت‌افزاری (مخصوص تعمیرکار)
هشدار: از این بخش به بعد، کار به باز کردن گوشی می‌رسد. این کار تخصصی است، ممکن است گارانتی را باطل کند و مقاومت گوشی در برابر آب و گرد و خاک را از بین ببرد. اگر صاحب گوشی هستید و تجربه تعمیر ندارید، این بخش را فقط برای آشنایی بخوانید.
تمیزکاری و آب‌خوردگی
اول ارزان‌ترین کار: توری اسپیکر و بلندگوی مکالمه را بررسی کنید. گرد و خاک، چربی و پرز جیب می‌تواند توری را تقریباً کامل ببندد و صدا را کم یا خفه کند. توری را با برس نرم و خشک تمیز کنید و دوباره تست کنید.
در گوشی آب‌خورده، خوردگی (Corrosion) روی کانکتورها، پایه‌های اسپیکر و میکروفون یا روی برد شایع است. گوشی باید باز شود، قطعات و برد بررسی و با روش‌ها و مواد مخصوص تعمیرگاه تمیز شوند و بعد دوباره تست شود. روش‌های خانگی مثل گذاشتن گوشی در برنج یا گرم کردن با سشوار نه‌تنها کمکی نمی‌کنند، بلکه می‌توانند آسیب را بیشتر کنند.
تست اسپیکر و بلندگوی مکالمه
اسپیکر یا بلندگوی مکالمه را از مدار جدا کنید و با مولتی‌متر اتصال (Continuity) و مقاومت آن را بسنجید. اسپیکر قطع‌شده معمولاً مقاومت بی‌نهایت (مدار باز) نشان می‌دهد. برای قضاوت درباره عدد اندازه‌گیری‌شده، آن را با دیتاشیت قطعه یا با یک قطعه سالم از همان مدل مقایسه کنید. قاعده‌ای که در سایر مقالات Sir GSM هم تکرار کرده‌ایم اینجا هم صدق می‌کند: هیچ عدد ثابتی برای مقاومت که بگوید «همه اسپیکرها سالم‌اند» وجود ندارد. تست مطمئن‌تر، جایگزینی موقت با یک قطعه سالم از همان مدل است. برای آشنایی با ابزارهای میز تعمیر، مقاله ابزارهای میز تعمیرات موبایل را ببینید.
تست میکروفون
بیشتر گوشی‌ها دست‌کم دو میکروفون دارند: میکروفون اصلی (معمولاً پایین گوشی) که در مکالمه صدای شما را می‌گیرد، و میکروفون دوم (معمولاً بالا یا پشت گوشی) که برای حذف نویز و گاهی ضبط ویدیو استفاده می‌شود. برای جدا کردن این دو:
-
تماس معمولی: اگر در تماس عادی صدای شما شنیده نمی‌شود اما روی بلندگو (Speakerphone) یا در ضبط ویدیو شنیده می‌شود، به میکروفون اصلی مشکوک باشید.
-
ضبط ویدیو: اگر ویدیو بدون صدا یا با صدای خیلی ضعیف ضبط می‌شود اما مکالمه سالم است، میکروفون دوم مشکوک است.
در بسیاری از گوشی‌ها میکروفون اصلی روی برد فرعی (Sub-board) یا فلت شارژ قرار دارد. در این مدل‌ها، قبل از هر کاری فلت و کانکتور آن را بررسی کنید؛ تعویض فلت شارژ گاهی مشکل میکروفون را هم حل می‌کند.
فلت و کانکتور
ضربه، افتادن گوشی یا تعویض پورت شارژ از رایج‌ترین دلایل ایجاد مشکل در فلت‌ها و کانکتورهای مسیر صدا هستند. کانکتور را جدا کنید، از نظر خوردگی، پایه کج یا ترک فلت بررسی کنید، تمیز کنید و دوباره با دقت جا بیندازید. اگر صدا با فشار ملایم روی یک نقطه قطع و وصل می‌شود، تقریباً مطمئن باشید مشکل از اتصال است، نه از قطعه.
آی‌سی صدا (Audio Codec و آمپلی‌فایر)
آی‌سی صدا در گوشی دو کار اصلی دارد. کدک صدا (Audio Codec) سیگنال دیجیتال پردازنده را به سیگنال آنالوگ برای اسپیکر و بلندگوی مکالمه تبدیل می‌کند و برعکس، صدای میکروفون را به سیگنال دیجیتال تبدیل می‌کند. آمپلی‌فایر (تقویت‌کننده) سیگنال را برای اسپیکر اصلی تقویت می‌کند. در بعضی گوشی‌ها این وظایف در یک تراشه است و در بعضی در چند تراشه جدا.
نشانه‌هایی که به آی‌سی صدا اشاره می‌کنند:
-
چند بخش صدا با هم از کار افتاده‌اند؛ مثلاً هم اسپیکر و هم میکروفون، یا هم بلندگوی مکالمه و هم اسپیکر.
-
مشکل بعد از ضربه شدید یا آب‌خوردگی شروع شده است.
-
با تعویض اسپیکر، میکروفون یا فلت، هیچ بهبودی ایجاد نشده است.
تعویض یا ریبال آی‌سی صدا کار پیشرفته روی برد است و به تجربه، ابزار مناسب و نقشه (Schematic) مخصوص همان مدل نیاز دارد. بدون نقشه مدل، نمی‌توان مسیر تغذیه و سیگنال را به‌درستی بررسی کرد. برای آشنایی با قطعات برد و روش کلی تست آن‌ها، مقالات قطعه‌شناسی موبایل و قطعات SMD روی برد گوشی را ببینید.
ترتیب درست عیب‌یابی سخت‌افزاری
برای اینکه وقت و هزینه هدر نرود، از ارزان‌ترین و ساده‌ترین مرحله شروع کنید:
-
تمیزکاری: توری‌ها، کانکتورها و آثار آب‌خوردگی.
-
تست قطعه: اسپیکر، بلندگوی مکالمه یا میکروفون با مولتی‌متر یا جایگزینی موقت با قطعه سالم.
-
فلت و کانکتور: برد فرعی، فلت شارژ و اتصالات.
-
خطوط تغذیه و مسیر سیگنال: با کمک نقشه مدل، تغذیه و قطعات اطراف مسیر صدا.
-
آی‌سی صدا: فقط وقتی مراحل قبلی رد شده‌اند و شواهد به آن اشاره می‌کنند.
چه زمانی گوشی را به تعمیرکار بسپاریم
اگر صاحب گوشی هستید، در این موارد بیشتر از این خودتان دست به کار نشوید:
-
همه تست‌های بخش اول را انجام داده‌اید و منوی تست سازنده هم صدا یا میکروفون را تأیید نمی‌کند.
-
گوشی آب خورده یا ضربه شدید دیده است.
-
چند بخش صدا با هم خراب شده‌اند.
-
صدا با فشار یا خم کردن گوشی قطع و وصل می‌شود.
سوالات متداول
از کجا بفهمیم اسپیکر گوشی خراب شده است؟
با منوی تست سازنده، اسپیکر را جداگانه تست کنید و یک فایل صوتی را با صدای کامل پخش کنید. اگر تنظیمات صدا درست است اما منوی تست هم صدایی پخش نمی‌کند یا صدا خش‌دار است، مشکل سخت‌افزاری است. کدهای منوی تست هر برند را در مقاله کدهای مخفی آیفون و برندهای اندرویدی ببینید.
چرا صدای گوشی فقط در تماس قطع می‌شود؟
در تماس عادی صدا از بلندگوی مکالمه (Earpiece) پخش می‌شود که با اسپیکر اصلی فرق دارد. وسط تماس بلندگو (Speakerphone) را روشن کنید. اگر روی بلندگو صدا سالم است، بلندگوی مکالمه یا مسیر آن مشکوک است؛ قبل از هر چیز توری آن را تمیز کنید.
چرا میکروفون گوشی در واتساپ کار نمی‌کند ولی در ضبط صدا کار می‌کند؟
چون مشکل از دسترسی یا تنظیمات برنامه است، نه سخت‌افزار. در تنظیمات گوشی بخش حریم خصوصی یا مدیریت مجوزها را باز کنید و مطمئن شوید واتساپ اجازه استفاده از میکروفون را دارد. اسم دقیق منوها در هر برند فرق می‌کند. اگر مشکل ادامه داشت، برنامه را به‌روزرسانی یا دوباره نصب کنید.
آی‌سی صدا گوشی چیست و خرابی آن چه علائمی دارد؟
آی‌سی صدا تراشه‌ای است که صدای دیجیتال را برای اسپیکر و بلندگوی مکالمه به آنالوگ تبدیل و تقویت می‌کند و صدای میکروفون را به دیجیتال برمی‌گرداند. از کار افتادن هم‌زمان چند بخش صدا، شروع مشکل بعد از ضربه یا آب‌خوردگی و بی‌اثر بودن تعویض اسپیکر و میکروفون از نشانه‌های رایج خرابی آن است. تشخیص قطعی به تعمیرکار و نقشه مخصوص همان مدل نیاز دارد.
گوشی آب خورده و صدا ندارد، چه کنم؟
گوشی را فوراً خاموش کنید، آن را شارژ نکنید و با سشوار یا هر منبع گرمایی خشک نکنید. گذاشتن گوشی در برنج هم کمکی نمی‌کند. هرچه زودتر گوشی را برای باز کردن و تمیزکاری تخصصی به تعمیرکار بسپارید.
مشکل صدای گوشی هنوز حل نشده؟
اگر مشکل بعد از آپدیت یا فلش شروع شده، فایل رسمی مدل خود را از بخش فایل‌های Sir GSM دریافت کنید یا فلش را به خدمات فلش Sir GSM بسپارید. برای سؤال درباره تعمیر سخت‌افزاری هم از طریق صفحه تماس با Sir GSM با ما در ارتباط باشید.
یادداشت انتشار: کد JSON-LD کامل (Article + FAQPage + BreadcrumbList) در انتهای فایل Markdown همین مقاله آمده است.