فهرست مقاله
مقاومت وسیله‌ای است که جریان عبوری در یک مدار را محدود می‌کند. روی برد گوشی موبایل هم مثل هر مدار الکترونیکی دیگری، مقاومت‌ها همه‌جا هستند — از مسیر تغذیه تا خط آنتن و شارژ. برای انتخاب یا تعویض یک مقاومت باید دو چیز را بدانید: مقدار مقاومت (بر حسب اهم) و توان قابل‌تحملش (بر حسب وات).
انواع مقاومت
مقاومت ثابت رایج‌ترین نوع است؛ بین چند اهم تا میلیون‌ها اهم ساخته می‌شود و معمولاً استوانه‌ای شکل است با چند نوار رنگی روی بدنه که مقدارش را نشان می‌دهند.
مقاومت متغیر (پتانسیومتر) مقداری است که با چرخاندن یک محور تغییر می‌کند — در کنترل صدا، دور موتور یا شدت روشنایی به کار می‌رود.
ترمیستور مقاومتی است که با تغییر دما مقدارش عوض می‌شود: نوع PTC با افزایش دما مقاومتش بیشتر می‌شود، نوع NTC برعکس — دو نوع سنسور دمای رایج در مدارات حفاظتی.
LDR به نور حساس است: در تاریکی مقاومتش خیلی بالا (حد مگا اهم) و در روشنایی خیلی پایین است؛ در سنسورهای نوری و دوربین کاربرد دارد.
واریستور (VDR) با افزایش ولتاژ، مقاومتش کم می‌شود — برای محافظت مدار در برابر اضافه‌ولتاژ لحظه‌ای (مثلاً موقع قطع و وصل کلید) استفاده می‌شود.
خواندن رنگ روی مقاومت‌های ثابت
روی بدنه‌ی مقاومت‌های چهار یا پنج‌رنگ، هر نوار یک معنی دارد: دو یا سه نوار اول رقم‌های مقدار، نوار بعدی ضریب (چند صفر باید اضافه شود)، و آخرین نوار درصد خطای مجاز (تلورانس). مثلاً زرد–بنفش–نارنجی–طلایی یعنی رقم‌های ۴ و ۷، ضریب هزار (کیلو)، پس مقدار ۴۷ کیلواهم با خطای مجاز ۵٪ — یعنی مقدار واقعی مقاومت جایی بین ۴۴۶۵۰ تا ۴۹۳۵۰ اهم است.
مقاومت‌های رنگی معمولاً تا توان ۲ وات ساخته می‌شوند؛ برای توان‌های بالاتر باید سراغ مقاومت‌های سیمی یا آجری رفت. مزیت مقاومت‌های سیمی این است که موقع سوختن شعله‌ور نمی‌شوند و کامل قطع می‌شوند، اما به دلیل سیم‌پیچ بودن، خاصیت خودالقایی دارند که در فرکانس بالا می‌تواند مشکل‌ساز شود.
قانون اهم و بستن مقاومت‌ها
طبق قانون اهم، مقاومت برابر است با نسبت ولتاژ به جریان:
R = V / I
سری: در بستن سری، جریان از همه‌ی مقاومت‌ها یکسان عبور می‌کند و مقاومت معادل برابر است با جمع تک‌تک مقاومت‌ها:
R_total = R1 + R2 + R3
موازی: در بستن موازی، ولتاژ دو سر همه‌ی مقاومت‌ها یکسان است ولی جریانشان متفاوت است؛ معکوس مقاومت معادل برابر است با جمع معکوس تک‌تک مقاومت‌ها:
1/R_total = 1/R1 + 1/R2 + 1/R3
توان مصرفی یک مقاومت هم از رابطه‌ی P = V²/R یا P = I²R به دست می‌آید — دانستن این رابطه وقتی می‌خواهید بفهمید چرا یک مقاومت روی برد داغ کرده یا سوخته، به کارتان می‌آید.