فهرست مقاله
قطعات SMD روی برد موبایل — مقاومت، خازن، سلف، دیود
روی برد گوشی تقریباً همه چیز SMD است: Surface Mount Device، قطعه نصب سطحی. جزوه‌های قدیمی گاهی نوشته‌اند «Lead Mont» و «Surface Mont»؛ درستش Through-Hole (پایه‌دار، THT) در برابر Surface Mount است. THT روی موبایل امروزی تقریباً نداری.
نوید حق‌پناه در Sir GSM اول لوپ را روی همین چهار خانواده می‌گذارد، بعد سراغ آی‌سی می‌رود.
مقاومت
کارش محدود کردن جریان است. روی برد موبایل دو شکل رایج می‌بینی:
مقاومت سرامیکی / فیلم. مشکی براق. پرتعدادترین قطعه روی برد. کد عددی روی بدنه (مثلاً ۲۲۳ یعنی ۲۲ × ۱۰³ اهم).
مقاومت فیوزی. مقاومت خیلی کم؛ در عمل فیوز مسیر است. رنگ مشکی مات، سبز، آبی، شیری یا کرم. اگر سوخت، دلیل سوختنش را پیدا کن؛ فقط قطعه گذاشتن کافی نیست.
تست: مولتی‌متر روی اهم. فیوزی سالم نزدیک صفر اهم است (پیوستگی). سرامیکی باید با کد روی بدنه یکی باشد. اگر صفر اهم روی مقاومت سرامیکی دیدی، اتصال کوتاه است.
خازن
دو صفحه هادی با دی‌الکتریک. واحد فاراد؛ روی موبایل معمولاً پیکوفاراد تا میکروفاراد.
کار روی برد: فیلتر تغذیه، عبور AC، جلوگیری از عبور DC.
عیب‌های پرتکرار:
- اتصال کوتاه → جریان‌کشی بالا
- نشتی → ولتاژ مسیر می‌افتد
- قطع → مدار فیلتر نمی‌شود
خازن‌های الکترولیت قطبی و ظرفیت‌های زیر ۴٫۷µF — مخصوصاً ۱µF — زودتر از بقیه خراب می‌شوند، به‌خصوص بعد از آب‌خوردگی.
روی مولتی‌متر عقربه‌ای: عقربه هنگام شارژ باید برگردد. اگر وسط بایستد اتصال کوتاه، اگر اصلاً نجنبد قطع است. دیجیتال با تست خازن دقیق‌تر است.
سلف (کوئل)
خاصیت القایی؛ واحد هنری (H). شوک جریان را می‌گیرد و در مسیر تغذیه خیلی از آی‌سی‌ها به‌عنوان ضربه‌گیر نشسته.
تست: مولتی‌متر روی بیزر. پیوستگی = سالم. قطع = مسیر تغذیه آن آی‌سی باز است. اگر کوئل را جدا کردی و جریان‌کشی صفر شد، خود آن آی‌سی مظنون است — این منطق را در مقاله جریان‌کشی دانشنامه کامل گفته‌ایم.
رنگ بدنه سلف روی بردها فرق می‌کند؛ فقط به رنگ اعتماد نکن، به نقشه و پیوستگی اعتماد کن.
دیود
جریان را یک‌طرفه رد می‌کند. دیود زنر در مسیر شارژ اگر ولتاژ بالاتر از ظرفیتش برسد (شارژر خراب، مثلاً به‌جای خروجی کنترل‌شده چیزی حدود ۱۲ ولت) اتصال کوتاه می‌شود و گوشی جریان می‌کشد.
تست دیود مولتی‌متر: یک طرف عدد می‌دهد، طرف برعکس مدار باز. اگر دو طرف صفر باشد اتصال کوتاه است.
اشتباه خطرناک جزوه‌ها: شوک باتری
بعضی جزوه‌ها نوشته‌اند برای احیای باتری ولتاژ منبع تغذیه را دو برابر کن (حدود ۷ ولت) و چند ده ثانیه وصل کن. این روش مال باتری نیکل قدیمی است. روی لیتیوم‌یون انجام نده. سلول باد می‌کند یا آتش می‌گیرد. باتری لیتیوم زیر ولتاژ امن را با جریان محدود شارژ کن یا عوض کن.
منبع تغذیه روی میز Sir GSM برای تست برد است، نه برای «شوک» سلول لیتیوم.
نکته پایانی
آی‌سی را وقتی عوض کن که مقاومت، خازن، سلف و دیود مسیرش سالم باشند. قطعه ۱۰۰ اهمی را با فیوزی سبز عوض نکن چون «هر دو مشکی‌اند».
دنبال ابزار یا سرویسی هستی که تو این مقاله ازش حرف زدیم؟