فهرست مقاله
وقتی برای تعویض صفحه گوشی قطعه سفارش می‌دهید، اغلب با دو برچسب روبه‌رو می‌شوید: TFT و IPS. خیلی‌ها فکر می‌کنند این دو کاملاً متفاوت‌اند، در حالی که از نظر فنی IPS هم نوعی صفحه TFT است. چیزی که در بازار «TFT» نامیده می‌شود، معمولاً صفحه‌ای با فناوری قدیمی‌تر TN است. در این راهنما تفاوت این دو را در فناوری، زاویه دید، رنگ، مصرف انرژی و قیمت می‌خوانید و یاد می‌گیرید هنگام خرید قطعه جایگزین چه تصمیمی بگیرید.
TFT و IPS دقیقاً چه هستند؟
TFT یعنی چه؟
TFT مخفف Thin-Film Transistor است؛ یعنی لایه‌ای از ترانزیستورهای بسیار نازک پشت صفحه که هر پیکسل را جداگانه کنترل می‌کند. تقریباً همه LCDهای رنگی امروزی، از جمله IPS، این لایه را دارند. پس TFT در اصل اسم یک بخش کنترلی است، نه نوع چیدمان کریستال مایع.
TN و IPS
تفاوت اصلی در نحوه قرار گرفتن و چرخش مولکول‌های کریستال مایع است:
- TN (Twisted Nematic): مولکول‌ها حالت پیچیده دارند و با اعمال ولتاژ از حالت پیچش خارج می‌شوند. این فناوری قدیمی‌تر و ارزان‌تر است. در بازار قطعات موبایل، منظور از «TFT» معمولاً همین نوع است.
- IPS (In-Plane Switching): مولکول‌ها موازی با سطح صفحه قرار دارند و در همان صفحه می‌چرخند. این کار باعث می‌شود تصویر از زاویه‌های مختلف یکنواخت‌تر دیده شود. در گوشی‌ها نوع پیشرفته‌تری از همین خانواده به نام FFS هم رایج است.
برای شناخت کلی انواع صفحه گوشی، مقاله تفاوت LCD، OLED و تاچ گوشی را بخوانید.
مقایسه TFT (TN) و IPS
| ویژگی | TFT (TN) | IPS |
|---|---|---|
| زاویه دید | محدود؛ از کنار یا بالا رنگ و کنتراست تغییر می‌کند | گسترده؛ تصویر از زاویه‌های مختلف یکنواخت‌تر است |
| رنگ | دقت و یکنواختی رنگ کمتر | رنگ‌های دقیق‌تر و طبیعی‌تر |
| عبور نور | بیشتر | کمتر |
| مصرف انرژی | برای روشنایی یکسان، نور پس‌زمینه کمتری لازم دارد | برای روشنایی یکسان، نور پس‌زمینه قوی‌تری لازم دارد |
| هزینه تولید | کمتر | بیشتر |
| فشار و لمس | حساس‌تر به فشار انگشت | پایدارتر هنگام لمس؛ مناسب صفحه‌های لمسی |
زاویه دید
مهم‌ترین تفاوتی که مشتری متوجه می‌شود زاویه دید است. روی صفحه TN اگر گوشی را کمی کج کنید، رنگ‌ها تغییر می‌کنند، تصویر تیره یا روشن می‌شود و گاهی رنگ‌ها برعکس دیده می‌شوند. صفحه IPS از کنار هم تصویر نسبتاً یکنواختی نشان می‌دهد.
رنگ
صفحه IPS معمولاً رنگ دقیق‌تر و یکنواخت‌تری دارد. اگر مشتری با گوشی عکاسی می‌کند یا به کیفیت تصویر حساس است، تفاوت را سریع می‌بیند.
مصرف انرژی
در صفحه IPS، به دلیل ساختار الکترودها، نور کمتری از لایه کریستال مایع عبور می‌کند. برای رسیدن به روشنایی برابر، نور پس‌زمینه باید قوی‌تر باشد و این می‌تواند مصرف انرژی را کمی بالا ببرد. با این حال، مصرف باتری به عوامل زیادی مثل روشنایی تنظیم‌شده، نور پس‌زمینه و کیفیت قطعه بستگی دارد و نمی‌شود فقط از روی برچسب TFT یا IPS درباره عمر باتری قضاوت کرد.
قیمت
تولید صفحه TN ساده‌تر و ارزان‌تر است؛ به همین دلیل قطعه‌های «TFT» معمولاً ارزان‌ترین گزینه بازار هستند.
این تفاوت‌ها برای تعمیرکار چه معنایی دارد؟
۱. صفحه اصلی گوشی را بشناسید
قبل از سفارش، بدانید صفحه اصلی گوشی چه نوعی بوده است. اگر گوشی در اصل صفحه IPS داشته و شما قطعه TFT ارزان نصب کنید، مشتری به احتمال زیاد متوجه افت کیفیت می‌شود: زاویه دید بدتر و رنگ‌های بی‌روح‌تر.
۲. قیمت و انتظار مشتری را روشن کنید
قطعه TFT ارزان‌تر است و برای مشتری‌ای که فقط می‌خواهد گوشی کار کند می‌تواند گزینه اقتصادی باشد. اما قبل از نصب، تفاوت را به مشتری بگویید تا بعداً شکایتی پیش نیاید.
۳. اثر انگشت زیر نمایشگر را در نظر بگیرید
بعضی گوشی‌های دارای صفحه AMOLED اثر انگشت زیر نمایشگر دارند. اگر به جای صفحه اصلی، LCD (چه TFT و چه IPS) نصب کنید، اثر انگشت زیر صفحه معمولاً کار نمی‌کند، چون سنسور نوری به عبور نور از صفحه اصلی وابسته است. این را قبل از نصب به مشتری بگویید. درباره کالیبراسیون بعد از تعویض صفحه، کالیبره اثر انگشت زیر نمایشگر شیائومی بعد از تعویض LCD را ببینید.
۴. سازگاری فیزیکی را جدا بررسی کنید
نوع پنل فقط یکی از موارد است. کانکتور، پارت‌نامبر، محل دوربین سلفی و فریم هم باید با گوشی جور باشد. اگر دنبال قطعه مشترک بین مدل‌ها هستید، لیست LCD مشترک شیائومی، سامسونگ و هواوی را ببینید.
۵. قبل از چسب تست کنید
قطعه را قبل از چسباندن وصل کنید و تصویر را از زاویه‌های مختلف نگاه کنید: صاف، از کنار و از بالا. روشنایی، تاچ و سنسور مجاورت را هم تست کنید. برای تشخیص کیفیت قطعه، تشخیص LCD اصلی از تقلبی را بخوانید.
تشخیص سریع TFT از IPS با چشم
گوشی را روشن کنید و یک صفحه سفید یا خاکستری یکنواخت باز کنید. گوشی را آرام به چپ، راست، بالا و پایین کج کنید. اگر رنگ‌ها به‌وضوح تغییر کرد، تصویر زرد یا آبی شد یا تیره و روشن شد، احتمالاً صفحه از نوع TN است. اگر تصویر تقریباً ثابت ماند، احتمالاً IPS است. این تست قطعی نیست، اما برای مقایسه دو قطعه کنار هم کاربردی است.
سوالات متداول
آیا IPS هم نوعی TFT است؟
بله. TFT لایه ترانزیستوری کنترل پیکسل‌هاست و IPS هم از آن استفاده می‌کند؛ در بازار، «TFT» معمولاً به صفحه‌های TN گفته می‌شود.
کدام بهتر است، TFT یا IPS؟
از نظر زاویه دید و رنگ، IPS بهتر است. TFT (TN) ارزان‌تر است و برای روشنایی برابر نور پس‌زمینه کمتری لازم دارد.
آیا صفحه TFT باتری را کمتر مصرف می‌کند؟
برای روشنایی یکسان، صفحه TN نور پس‌زمینه کمتری لازم دارد؛ اما مصرف واقعی به روشنایی و کیفیت قطعه هم بستگی دارد.
اگر روی گوشی AMOLED، صفحه TFT بگذارم چه می‌شود؟
تصویر کار می‌کند، اما کیفیت رنگ و زاویه دید پایین‌تر است و اثر انگشت زیر نمایشگر معمولاً کار نمی‌کند.
چطور با چشم TFT را از IPS تشخیص دهم؟
صفحه را کج کنید؛ تغییر شدید رنگ و روشنایی نشانه TN است.
سوال دارید؟
اگر برای انتخاب قطعه مدل خاصی سوال دارید، مدل گوشی را از صفحه تماس با ما برای ما بفرستید.