فهرست مقاله
مقاومت‌های SMD روی برد گوشی و دستگاه‌های الکترونیکی به‌جای نوارهای رنگی، با یک کد چاپی کوچک مشخص می‌شوند. اگر بتوانید این کد را بخوانید، هنگام تعویض قطعه یا بررسی مسیر روی شماتیک خیلی سریع‌تر می‌فهمید با چه مقداری سروکار دارید. در این راهنما سه سیستم رایج کدگذاری را یاد می‌گیرید: کد سه‌رقمی، کد چهاررقمی و کد EIA-96، به همراه نقش حروف R، K و M و مقاومت صفر اهم.
برای آشنایی کلی با قطعات روی برد، مقاله قطعات SMD روی برد گوشی را بخوانید.
نکته مهم قبل از شروع
بسیاری از مقاومت‌های بسیار کوچک روی برد گوشی اصلاً کدی ندارند؛ چون جای چاپ روی آن‌ها نیست. در این حالت مقدار را از شماتیک یا بوردویو همان مدل بخوانید؛ راهنمای خواندن شماتیک و بوردویو گوشی کمک می‌کند. کدهایی که در ادامه می‌خوانید روی قطعه‌های بزرگ‌تر، بردهای دیگر و قطعه‌های نو دیده می‌شوند.
کد سه‌رقمی
در کد سه‌رقمی، دو رقم اول عدد اصلی و رقم سوم تعداد صفرهایی است که باید جلوی آن بگذارید. نتیجه بر حسب اهم است.
| کد | محاسبه | مقدار |
|---|---|---|
| 472 | 47 و دو صفر | 4700 اهم = 4.7 کیلواهم |
| 103 | 10 و سه صفر | 10000 اهم = 10 کیلواهم |
| 221 | 22 و یک صفر | 220 اهم |
| 330 | 33 و بدون صفر | 33 اهم |
دقت کنید که کد 330 یعنی 33 اهم، نه 330 اهم؛ چون رقم آخر صفر است و یعنی هیچ صفری اضافه نمی‌شود.
کد چهاررقمی
کد چهاررقمی معمولاً برای مقاومت‌های دقیق‌تر استفاده می‌شود. منطق همان است، فقط سه رقم اول عدد اصلی و رقم چهارم تعداد صفرهاست.
| کد | محاسبه | مقدار |
|---|---|---|
| 1001 | 100 و یک صفر | 1000 اهم = 1 کیلواهم |
| 1331 | 133 و یک صفر | 1330 اهم = 1.33 کیلواهم |
| 4702 | 470 و دو صفر | 47000 اهم = 47 کیلواهم |
نقش حروف R، K و M
وقتی یکی از حروف R، K یا M وسط کد بیاید، جای ممیز را نشان می‌دهد و هم‌زمان واحد را هم مشخص می‌کند:
| حرف | معنی | مثال |
|---|---|---|
| R | ممیز، واحد اهم | 4R7 = 4.7 اهم |
| K | ممیز، واحد کیلواهم | 2K2 = 2.2 کیلواهم |
| M | ممیز، واحد مگااهم | 1M0 = 1 مگااهم |
حرف R برای مقاومت‌های کمتر از ده اهم بسیار رایج است؛ مثلاً R10 یعنی 0.1 اهم.
مقاومت صفر اهم (جامپر)
کدهای 0، 000 یا 0R0 یعنی مقاومت صفر اهم. این قطعه در واقع یک جامپر است که دو نقطه از مدار را به هم وصل می‌کند و گاهی نقش فیوز ساده هم دارد. اگر مولتی‌متر روی چنین قطعه‌ای مقاومت بالا یا قطعی نشان دهد، قطعه سوخته یا ترک خورده است.
کد EIA-96
برای مقاومت‌های دقیق یک درصد که خیلی کوچک‌اند، سیستم EIA-96 استفاده می‌شود. این کد سه کاراکتر دارد: دو رقم و یک حرف.
- دو رقم اول، شماره ردیف مقدار در سری استاندارد E96 است (از 01 تا 96).
- حرف آخر، ضریب است.
مقدار نهایی = عدد ردیف از جدول × ضریب حرف.
جدول ضریب حروف EIA-96
| حرف | ضریب |
|---|---|
| Z | ×0.001 |
| Y یا R | ×0.01 |
| X یا S | ×0.1 |
| A | ×1 |
| B یا H | ×10 |
| C | ×100 |
| D | ×1000 |
| E | ×10000 |
| F | ×100000 |
هشدار درباره R و S: در بیشتر جدول‌ها R هم‌ارز Y و S هم‌ارز X است، اما برخی سازنده‌ها این دو را برعکس جفت کرده‌اند. برای مقاومت‌های زیر صد اهم که با R یا S کد خورده‌اند، مقدار را با برگه اطلاعات سازنده یا با مولتی‌متر تأیید کنید. حروف A تا F و H در همه منابع یکسان‌اند.
جدول نمونه مقادیر E96
| کد عددی | عدد پایه |
|---|---|
| 01 | 100 |
| 02 | 102 |
| 05 | 110 |
| 07 | 115 |
| 09 | 121 |
| 12 | 130 |
| 18 | 150 |
| 30 | 200 |
| 49 | 316 |
| 51 | 332 |
| 59 | 402 |
| 66 | 475 |
| 68 | 499 |
| 75 | 590 |
| 96 | 976 |
مثال‌ها
| کد | محاسبه | مقدار |
|---|---|---|
| 01A | 100 × 1 | 100 اهم |
| 01B | 100 × 10 | 1 کیلواهم |
| 01C | 100 × 100 | 10 کیلواهم |
| 07B | 115 × 10 | 1.15 کیلواهم |
| 09B | 121 × 10 | 1.21 کیلواهم |
| 66C | 475 × 100 | 47.5 کیلواهم |
| 68D | 499 × 1000 | 499 کیلواهم |
چطور بفهمم کد از کدام سیستم است؟
- فقط عدد، سه رقم: کد سه‌رقمی.
- فقط عدد، چهار رقم: کد چهاررقمی.
- عدد با R، K یا M در وسط: حرف جای ممیز است.
- دو رقم و یک حرف در آخر (به‌جز R در وسط): کد EIA-96.
اگر شک دارید، مقاومت را از مدار جدا کنید و با مولتی‌متر اندازه بگیرید. اندازه‌گیری روی برد ممکن است به خاطر قطعات موازی، عدد دیگری نشان دهد. روش اندازه‌گیری را در کار عملی با مولتی‌متر روی برد گوشی ببینید.
نکات تعویض مقاومت SMD
- مقدار جایگزین باید همان مقدار باشد و اندازه بدنه (پکیج) هم یکسان باشد.
- برای جدا کردن و نصب، از هیتر و هویه با دمای مناسب استفاده کنید؛ راهنمای مبانی هویه و هیتر در تعمیرات موبایل را ببینید.
- قبل از تعویض، علت سوختن مقاومت را پیدا کنید؛ معمولاً یک اتصال کوتاه در مسیر باعث آن شده است. برای پیدا کردن اتصالی، عیب‌یابی نشتی جریان در موبایل را بخوانید.
سوالات متداول
کد 103 روی مقاومت SMD یعنی چند اهم؟
10 و سه صفر، یعنی 10000 اهم یا 10 کیلواهم.
4R7 یعنی چه؟
حرف R جای ممیز است؛ یعنی 4.7 اهم.
01C در کد EIA-96 چند اهم است؟
عدد ردیف 01 برابر 100 و ضریب C برابر 100 است؛ یعنی 10000 اهم یا 10 کیلواهم.
مقاومت با کد 0 یا 0R0 چیست؟
مقاومت صفر اهم یا جامپر که فقط دو نقطه مدار را به هم وصل می‌کند.
چرا روی بعضی مقاومت‌های گوشی کدی نیست؟
چون بسیار کوچک‌اند و جای چاپ ندارند؛ مقدار آن‌ها را از شماتیک بخوانید.
سوال دارید؟
اگر کدی را نمی‌توانید بخوانید، عکس واضح قطعه و مدل دستگاه را از صفحه تماس با ما برای ما بفرستید.